Como xa contei NESTA outra entrada, é moi motivador e gratificante o feito de aprender empregando curiosidades e enigmas, facendo que esperte a curiosidade e o gusto polo coñecemento.
Xa vos contara que me daba moi bos resultados engadir esta tarefa nalgún curso coma un reto que voluntariamente e de xeito semanal (ven puidera ser quincenal ou en calquera outro intervalo que consideremos) o alumnado vai resolvendo.
Todos e todas anímanse coa resolución de retos de xeito que non só estimulamos a curiosidade e valor do saber senón que tamén adquiren destrezas no tocante á pequena investigación, búsqueda eficaz de información, comunicación, etc.
Desta volta traio 10 novos retos (voltan estar enfocados ao ámbito artístico) que podedes descargar aínda que se poderían plantexar outros moitos de calquera tipo! (tamén podedes ver e descargar os 15 anteriores nesta outra entrada).
Veño contarvos un experiencia que preparei e aplicamos o trimestre pasado xa que foi un éxito rotundo.
A pesar da limitación horaria da área de educación musical nas escolas nesa horiña semanal facemos moitas cousas con moito valor traballando artes, ritmos, práctica musical en xeral e, moi importante, a colaboración, empatía, sentimento de grupo, valores sociais fundamentais, creatividade, etc. así que, como culmen ao trimestre pasado púxenme a facer unha escape room adaptada á miña aula e contexto.
Si, unha escape room, estos xogos que se volveron tan populares entre adultos e pequenos nos que unha narrativa suxerente leva a un grupo a superar distintos retos por lograr un fin último (ben sexa saír dunha habitación, atopar unha vacina, descubrir un misterio...)
A experiencia foi incríble, funcionou de fábula no grupo acadando todos os obxectivos propostos, claro, unha nova edición incluirá sempre melloras pero o conxunto do exercicio foi moi enriquecedor e unha forma moi divertida de "resumir" reto a reto e en equipo moitas das cousas que fixemos no trimestre.
Así que aquí veño contarvos o proceso e mostrarvos o que eu fixen por si alguén o quere empregar ou lle serve como apoio. Resumín o proceso en 10 pasos esenciais para crear a escape room educativa, velaí vai!
1. Os obxectivos: Claro, toda acción educativa persegue desenvolver unhas competencias e acadar uns obxectivos e esta tamén, así que establecín os meus. (Traballar en equipos con respeto, responsabilidade e participación activa, mostrar coñecementos sobre notación musical, mostrar discriminación auditiva en relación a distintos compoñentes, etc.) (Por certo, incluín unha parte de avaliación (está na web) que vin co alumnado previamente, importante)
2. A historia:
Debemos crear unha trama que poida ser estable e relacionada co que se queira desenvolver pensando tamén no entorno no que terá lugar, etc. pode ser atopar unha vacina, desactivar un artefacto, atopar un culpable...).
No meu caso presentei a unha afamada compositora desaparecida antes da publicación da súa "obra mestra", esta compositora pide atopar e salvargardar a súa obra antes de que unha corporación se apropie dela negando a súa autoría e modificándoa dacordo con patróns do mercado musical. Para atopar a obra ela deixa distintos retos que só os seus "mellores aprendices" poderán superar pero deben ser máis rápidos que a ameazante corporación.
Ademáis para introducir a historia proxectei un vídeo que fixen, coma motivante da actividade.
3. O logro final:
Decide o logro final que culminaría a historia, neste caso o "rescate" da obra que está en perigo. Coma suxerencia, o que eu plantexei é que este logro se acada a través da suma da superación de retos de todos os equipos, é dicir todos os equipos rematan por contribuír ao logro final.
4. Patrón:
As escape rooms poden ter patróns diversos, no patrón lineal unha serie ordenada de retos levan directamente ao logro final, no aberto os puzzles ou retos poden ser asumidos en calquera orden pero o puzzle final será un "metapuzzle" e o multilinear é unha combinación, é dicir, varios patrones lineales con retos que se poden asumir á vez poden requerir doutros para continuar.
A forma máis sinxela que eu atopei foi unha especie de combinación, cada equipo sigue un patrón ordenado de retos, un reto da a clave para chegar a outro de forma secuencial (os equípos pódense cruzar nalgún punto, nunha caixa con candado...) e o reto final acométese con pistas de todos os equipos.
5. Retos tipo.
Chega o punto de pesar os retos que queremos incluír, eu penseinos coma actividades ligadas á historia cuxa resolución dan unha clave, pista, chave... tendo en conta o tempo no que se desenvolverá a escape room, no meu caso era unha única sesión na que cada equipo acometería 5 retos distintos.
Establecín cinco tipos de retos cuxo contido e pista que daban como solución eran distintos para cada equipo pero todos os equipos tiñan retos dos cinco tipos (de notación musical, de investigación ou coñecementos traballados, de escoita...)
Algúns resolvíanse en papel, outros levaban a unhas páxinas webs preparadas que solicitaban unha clave (resolución do reto) para acceder, etc.
6. Distribución:
Neste momento puxen cada reto no esquema do patrón de xeito que soupera a onde debe levar cada resolución, que tipo de pista debe dar cada un, etc.
Tendo os cinco tipos de reto (por exemplo, tipo 1: escoita, preparei un reto de escoita para cada equipo) púxenos nunha orde distinta en cada liña do patrón (cada liña do patrón corresponde a un equipo) tendo en conta que non coincidiran varios equipos nunha proba que precisase ordenador, etc.
7. Listado:
Chegado este punto a esencia da escape room estaba conseguida, sabía a historia, como desenvolvela, os retos e as solucións que debían dar cada un así que chegou o momento de listar os recursos que precisaba tanto materiais (merquei candados, caixas...) coma outros (ordenador de aula, altavoces, outro dispositivo...) e tamén os lugares no espazo que ía empregar para que os equipos non se interrumpiran, puxen no patrón onde se desenvolve cada acción.
8. Produción:
Con todo controlado fixen as follas dos retos (actividades) que precisaba, a web dos retos auditivos, as webs que precisan clave para dar unha nova pista e tamén 3 tarxetas de "pista" para cada equipo, estas tarxetas tíñaas cada equipo para empregar se se atascaban, precisaban axuda, etc. Tamén se fallaban nalgunha proba das da web esta poñía unha mensaxe que pedía que entregaran unha tarxea "pista" á mestra para poder ser redirixidos de novo á proba.
Aquí e facendo clic na imaxe, podedes acceder á web, para botar unha ollada e tamén ao documento con algúns dos retos.
Non foi in-situ mais comprobei cada liña do patrón de cada equipo vendo que cada resolución levaba á pista correcta e á localización na aula que eu precisaba, que non levaba a equívoco etc.
Esta proba serviu para identificar as normas básicas que debía indicar aos equipos antes de comezar tales como:
As pistas, probas, retos, etc. en papel están marcadas coa cor/nome de cada equipo, se no transcurso atopamos unha dun equipo que non é o noso, ben sexa escondida na aula, nunha caixa con candado, etc. non debemos collela, deixarémola onde está e se estaba nunha caixa pechada colleremos o noso e cerraremos de novo.
Aínda que no transcurso atopemos nun lugar oculto un dos nosos retos este só poderá acometerse se a pista anterior é a que nos leva a el.
No caso de chegar a unha proba que precise ordenador/ dispositivo se este está sendo empregado por outro equipo agardaremos, as probas están plantexadas para que esto non suceda na medida do posible así que, probablemente lles falte moi pouco para rematar.
10. Disfruta!
Con todo listo só falta chegar algo antes á aula para distribuir en todos os escondites as probas e pistas, situar as caixas e candados, etc. e presentar a actividade ao alumnado.
A ver, sei que así escrito parece moitísimo pero unha vez que están definidos os puntos iniciais todo vai rodado, prometido. O resultado foi xenial e xa estou con outra bastante diferente entre máns, ademáis pódense preparar de moitas formas, involucrando a máis grupos, facendo que a resolución implique que os equipos intercambien pistas, empregando máis espacios ademáis das aulas, etc. e con diversos obxectivos: coñecer vida e obras dun/ha autor/a, centrarse na resolución de retos matemáticos, desgranando partes da Historia, facendo que as probas leven a construir unha historia ou poema, etc. Sei que a entrada foi longa, pero agardo non ter deixado nada no tinteiro e que vos sirva de axuda ou vos resulte interesante. Saúdos desde a fiestra e feliz entroido!
Chega xaneiro e con el o Día escolar da Paz en Non Violencia. Ás veces semella moi superficial esta conmemoración pero darlle peso que merece é, para min, moi importante.
Por suposto, a educación pola paz e outros valores é un percorrido diario na escola, é algo que se fomenta e traballa día tras día e hora tras hora con palabras e con feitos pero esto non resta importancia á celebración do día sinalado xa que este é unha oportunidade anual única para deterse, falar, pensar, compartir, reflexionar, descubrir...
Para min, non importa se escollemos unha causa, un personaxe destacado, unha nova de actualidade, unha acción local, un conto, citas... se o tratamos en xeral ou deténdonos máis nalgún aspecto; o que verdadeiramente importa é crer de verdade e transmitir que a paz non é un conto de nenos, que o día non vai de recortar unha pomba, que o día vai de recordar ao alumnado que eles son quen, que a súa voz está para ser escoitada e que eles son esenciais para facer a sociedade e o mundo mellor (e nós tamén).
Lembro que o curso pasado unha iniciativa chamada #CantaPorSiria que comezou nunha escola e percorreu centos de centros sumando máis e máis colaboradores/as, este ano sucede algo semellante. Perdeu tirón nos xornais pero a situación dos refuxiados nun e outro lugar é, se colle, peor este inverno.
A iniciativa deste ano leva o mesmo camiño que a anterior, a cuestión é, claro traballar sobre a problemática dos refuxiados (do mundo enteiro) desde o punto de vista dos valores, empatía, concienciación, servizo social, etc.
Aproveito para lembrar que tedes nesta entrada e nesta outra, dous proxectos sobre os refuxiados que fixen, o primeiro emprégoo en 1º/2º de primaria e o segundo é para niveis máis altos, son traballos bastante adaptables que vos poden dar materiais ou ideas para traballar o tema se así o queredes.
O caso é que a iniciativa, proposta polo grupo de mestres/as de música de Castela e León Imusicar non persegue só difundir unha canción, pretende que o tema se traballe nos centros e, a ser posible constribuír tanto coa acción educativa como coa canción e outras propostas a través de ONGs.
Nesta web reunín algún material e o centro da proposta que inclúe a base musical que fixeron, a adaptación da letra ao galego, o audio guía coa letra en galego... A canción comeza suave e só con piano pero pronto entran as percusións e guitarras e faise sinxela de preparar nas aulas.
Estamos de volta, mañá encheremos as aulas de novo!
Hoxe traio un recurso dos que teño feitos de bastante tempo antes de decidirme a organizalo todo neste blogue, a verdade é que, neste caso coma noutros, son pequenos recursos que preparei algún día e que sigo empregando ao longo do tempo pero que nunca lembro ir organizando e subindo aquí.
Este é o caso desta pequena partitura de percusión que fixen alá polo curso 2012-2013 ou 2013-2014 dunha canción publicada nese ano (2013) chamada Run boy run, de Woodkid. Naquel tempo estaba nun centro no que a aula de música dispoñía dun par de baquetas de caixa para cada alumno/a mais neste e outros cursos empreguei simples paus de madeira (dos de facer manualidades, á venda en bazares)
Coma poderedes ver no recurso, neste caso o grupo divídese en dous para facer o ritmo, mais é fácilmente adaptable para facelo ao unísono se así o desexamos, o traballo de ritmo, ademáis de esencial é moi divertido nas clases de música e se incorporamos as nosas "baquetas" e unha obra contemporánea a diversión aumenta por momentos.
O recurso é sinxelo pero tamén útil e efectivo e todos os anos foi éxito nas miñas sesións de música de 5º e 6º así que agardo que vos poida ser de utilidade sobretodo, claro, aos mestres/as de música.
A quen non lle gustaban aqueles minúsculos detalles que un/ha mestre/a contaba na clase de historia, literatura, física ou calquera outra área? Aqueles datos que convertían a aprendizaxe nunha partida de Trivial, que facían medrar a nosas ganas de saber, que chamaban a nosa atención e espertaban a curiosidade? Pois esa é a base desta actividade.
Xa vai uns anos que adoito incluír nalgunha área ou grupo a actividade que adoito chamar "o reto" e sempre deu moi gratificantes resultados.
No reto eu formulo unha pregunta ou ben un reto, enigma ou dato que queda á vista do alumnado na aula durante un tempo estipulado previamente (pode ser semanal, quincenal...) e ao remate dese prazo aqueles alumnos/as que voluntariamente decidiron buscar solución á proposta expoñen as súas solucións na aula puidendo incluír ou non algún tipo de "recompensa" que pode ir desde aspectos avaliativos á creación dun "consello de sabios" entre aqueles que máis respostas achegan, a posibilidade de creación de retos pola súa parte, etc.
A miña experiencia é que a voluntariedade de resolución do reto mantén a motivación á vez que evita medos, timidez, frustración, copias de urxencia ante un esquecemento, etc. e nunca supuxo unha baixa participación (todo o contrario)
Adoito plantexar retos de moi diferente índole (científicos, matemáticos, históricos, etc.) máis aquí achego os últimos que creei que teñen unha orientación máis artística.
É moi gratificante e sorprendente descubrir que ao remate do curso lembran un montón de pequenos retos, historias, obras, curiosidades, etc. dos tratados nesta actividade e disfrutan dese coñecemento.
A realización desta actividade ten, para min, non só o valor do saber ou de alimentar a curiosidade, participación, exposición oral, etc. se non que tamén resulta moi valiosa no tocante á busqueda eficaz e crítica de información, iniciación á investigación, capacidade resolutiva, etc. ademáis de favorecer comunicación con familiares (en serio).
Nin que decir ten que os retos poden adaptarse aos distintos niveis e tamén se poden relacionar con infinidade de temas.
Agardo que vos resulte de interese e/ou utilidade a proposta e xa sabedes que sodes libres de descargar e empregar os retos, se vos gusta podo ir subindo outros moitos que fun plantexando ao longo do tempo para que estean tamén á vosa dispoñibilidade. Ánimo co inicio de curso!
A falta dun mes para a conmemoración do Día das Letras Galegas aquí ven a proposta para traballala con tempo e chegar ao resultado final na data sinalada.
Temos unha tarefiña que mistura unha pequena investigación sobre o galardoado deste ano, coa creatividade e expresión artística así coma tamén coa introducción a ferramentas sinxelas de edición de video ou un uso funcional para os códigos QR. Que vos parece? Veña, dádelle unha oportunidade e seguide lendo...
Para a tarefa podemos empregar a seguinte ligazón web para orientar o traballo que comezará, recopilando uns cantos datos importantes sobre o galardoado. A quen se lle adica o día este ano? Quen foi? Que escribiu? Que destacamos del?...
Despois adentrarémonos no proceso creativo, deseñando un pequeno vídeo (ata 30 segundos) con algún dato da vida ou obra o do autor, a nosa proposta é empregar algúns versos ou frases da súa obra acompañados de voz, vídeo, música e/ou fotografía. Faremos o bosquexo da nosa idea paso a paso e despois levarémolo a cabo e editarémolo.
Finalmente crearemos uns códigos QR que alberguen ditos videos para poder expoñelos á entrada do centro, nos cartaces da celebración do día das letras e mesmo nos trípticos do día para que as nosas familias e amigos poidan escanealos cos seus dispositivos móbiles e desfrutar das nosas video creacións.
Este traballo pode plantexarse de distintos xeitos para adaptarnos aos nosos grupos, podemos facer equipos mixtos e que cada un traballe a súa proposta, grupos de expertos que se adiquen a cada fase do proxecto, parellas ou mesmo incluír propostas individuais. Así como destacar os elementos que creamos convintes: a parte de investigación, a creatividade, o desenvolvemento no emprego das TIC, o traballo colaborativo...
Anímovos a probar pequenos retos coma este e a achegarme outras propostas xa que eu teño comprobado o seu funcionamento adaptándoos a distintos tipos de grupos e tanto o proceso coma os resultados remataron sendo moi satisfactorios e enriquecedores.
Hoxe gosto de achegarvos unha tarefa coa que vincular dúas artes: a música e a fotografía.
A través da web que vos teño preparada poderedes desenrolar un pequeno proxecto ou tarefa en equipos, parellas ou gran grupo coa finalidade de descubrir a que sonan as imaxes e puidendo musicar agunhas. Soa ben, non?
Na web teredes a tarefa guiada por pasos para ir superando logros ata configurar a nosa sala de Fotografía e Música no museo da aula.
Comezaremos unindo unhas fotografías a uns audios, argumentando o vínculo que establecemos. Despois pasaremos por catalogar e musicar outra imaxe e remataremos coas nosas aportacións: unha aportación musical para unha foto dada, unha imaxe para vincular cun audio e finalmente a nosa obra persoal: a nosa propia imaxe e o audio que a acompaña. Mais todo esto está perfectamente estructurado e guiado nesta web:
O proceso desta tarefa é moi dinámico, creativo e divertido e nel descubriremos vínculos nos que moitos nunca repararan entre estas dúas artes, así que, anímovos a que o probedes nas vosas aulas de educación artística e musical.
Hoxe achego unha das miñas actividades favoritas para conmemorar o Día escolar da non violencia e da Paz.
É unha actividade moi sinxela mais arredor dela poden xerarse multitude de debates, video-forums, e outras actividades adaptadas aos distintos niveis.
Esta actividade veu a colación dunha campaña polo desarmamento nuclear que se desenvolveu internacionalmente vai uns anos con multitude de iniciativas como a de este vídeo:
Exactamente baseándonos nesta iniciativa propoñemos que o alumnado transforme as siluetas armamentísticas en deseños positivos e esperanzadores. Os resultados son tan abraiantes como a imaxinación dos nosos alumnos e alumnas e as charlas e actividades arredor desta adoitan ser tamén moi enriquecedoras.
Pódese facer con distintas siluetas máis aquí deixo para descargar a lámina dunha silueta e tamén o cartel que empregamos para a exposición dos traballos (2 folios)
Chega a última semana antes das vacacións de inverno e as festas.
Se precisas unha idea sinxela, rápida, ecolóxica e económica para que os teus alumnos/as disfruten realizando un pequeno traballo artístico aquí tes unha proposta.
Todos coñecemos ao Apalpador, ese rubio carboeiro coa roupa chea de remendos que unha vez ao ano baixaba das montañas luguesas para tocar as barrigas dos nenos e comprobar que estaban ben alimentados e aproveitaba para desexar un bo ano e deixar unha deliciosa presa de castañas a cada neno e nena.
Temos xa un montón de recursos, contos e cancións arredor da figura do Apalpador coma os que atoparás máis abaixo e aos que podes acceder facendo clic nas imaxes.
Aquí está a nosa decoración do Apalpador e só precisaremos un tubo de cartón, un cordeliño e as cores!
Para aqueles/as aos que se lles complica o deseño do apalpador podemos crear, nun folio, unha plantilla semellante a esta á que poden dar cor, ou pegarlle trociños de revista ou papeis das cores correspondentes a modo de collage para logo poñelo no tubo.
Un par de recursos máis (fai clic para velos!):
Un par de contos (aquí tamén podes facer clic!): E un par de cancións:
