Ola! o curso vai máis que arrincado, a fume de carozo!
Samaín é unha das festividades ás que lles saco bastante partido, entre o outono, os conxuros e tradicións, o seres "máxicos", os medos, a música tenebrosa, os retos artísticos e demáis acabo facendo unha mistura que disfruto moito e na que enredamos prácticamente o mes completo con distintas variables e enfoques educativos.
Coido que rematarei por facer un espazo no que recopilar bastante do que teño desperdigado relacionado con esto, desde propostas de escritura/expresión oral a xogos, ritmogramas, danzas... porque xa nin sei...
Unha das propostas que coido que non gardara aquí son os nosos amuletos ou fetiches de Samaín.
Para esta tarefa falamos dos San Andresiños, esos amuletos feitos co miga de pan propios de San Andrés de Teixido e dos seus "poderes" e misturando esta idea coa da apertura das portas do alén durante o Samaín decidimos crear os nosos propios amuletos.
A receita: Hai varios xeitos de facer a pasta de miga de pan e nós fixemos a nosa propia receita "escolar" empregando pan de molde, cola branca e un pouco de glicerina ou aceite. Picamos o pan e engadimos os ingredientes ata ter un pasta máis ou menos homoxénea e manexable.
As formas: Cada un/ha fixemos polo menos un amuleto, debía ser unha forma bastante sinxela e xa pensando no poder que lle outorgaríamos.
Pintado: No momento xa engadimos a cor, observamos que nos San Andresiños sempre se ve parte sen pintar así que procuramos seguir a mesma idea.
Secado e verniz: deixamos secar botando tamén unha capa de verniz para protexer as creacións.
Os conxuros: Cada un/ha tivemos que crear algúns pequenos versos rimados que indicaran para que sería de utilidade o noso amuleto xa que sen conxuro non tería poder.
Recopilamos todo, fixemeos a tarxeta do conxuro e empaquetamos o noso fetiche!
Tamén engadimos unha tarxetiña coa receita e o conxuro xuntos coma esta:
Os fetiches quedaron moi feitiños e a actividade completiña, misturar a expresión artística coa oral/escrita, rima, métrica, coñecemento da contorna e tamén o feito de pensar contra que nos poderían protexer ou en que nos poderían dar sorte os nosos fetiches foi toda unha experiencia tan divertida coma de valor para nós.
Esta é unha de tantas... irán aparecendo as restantes e tamén hai por aquí cousas doutros anos (tamén hai algo polo Instagram, coma os "contos máxicos" incluído o novo deste curso)
Son tempos confusos os que nos toca vivir, diso non hai dúbida... é tempo de responsabilidade, hixiene (física e mental) e, sen dúbida, de ficar na casa.
Agardo que todas e todos esteades ben e levando esta situación o mellor posible, pola miña banda, non van apenas uns días e xa boto moito en falta á rapazada, a aula o son das cadeiras que se arrastran... pero mantéñome moi activa e iso axuda.
Non vou facer unha longa disertación sobre como se artellou todo esto da "educación por medios telemáticos" e como se está (ou non) levando, o que sei é que hai milleiros de docentes procurando facer as cousas o mellor que pode ou sabe, botándolle unha cantidade de horas e esforzo incríble (parabéns e grazas a todas e todos), unhas veces acertando e outras non... (para escoitar despois algún (ir)resposable decir que estamos de vacacións ou algo así...).
O que queda meridianamente claro é que, o noso traballo nas aulas é insustituíble e son tantas as variables que cambian da ecuación dos nosos quefaceres docentes que chega a resultar frustrante, a atención individualizada dificúltase igual que a colaboración, acompañamento, e un longo etc. e na área de educación musical, pois nin vos conto.
Ademáis de para as mestras e mestres, esta situación está sendo difícil para todos, tamén para as familias e eso téñoo sempre presente, non podo entrar en cada fogar a ver se considero que vai ben o que propoño, ou calibrar como está a situación anímica, mesmo a organizativa ou de medios... é imposible e é algo que teño que delegar totalmente nas familias intento que non se sintan presionadas coas propostas que as vexan como posibilidade e tamén coma canle, trato de aportar comunicación, ideas e acompañamento (tamén egoístamente porque en serio, boto moito de menos ao alumnado e alégrame moito saber deles e delas), bastaríame con que souberan que estou deste lado da pantalla, que poden comunicarse, alterar as propostas, falar, aportar as súas ideas ou inquedanzas; bastaríame con que esto se parecera un pouco máis á aula.
Aproveitarei para publicar algúns dos recursos que adaptei un pouco á situación, porque si, a situación é a que é e todos os ritmos grupais, instrumentacións, composicións, etc. pasan nestes momentos a outro plano (o plano dos imposibles)
Neste recurso, por exemplo, propónse vencellar a arquitectura á música, dun xeito moi básico pero pretendendo dar unha oportunidade de realizar escoita activa, relacionar o que escoitamos co tanxible e incluso compartir un momento de creación artística lonxe do ruído que nos envolve estes días.
Propostas coma estas non son exclusivas do momento, fago moitas así na escola, forman parte das miñas programacións só que pode que, un pouco máis complexas ou abranguendo o tema en máis profundidade, iso é verdade...
O caso é que a idea comeza amosando un par de vídeos, como o órgano mariño de Zadar, despois trata de explicar a proposta e realizar un pequeno exercicio para practicala. Que forma arquitectónica ten un son? E unha obra? Ou como sona esta estructura?
No centro está a proposta en si de escoita e creación artísitca, e por último ten unhas propostas extra para ir máis alá.
Agardo que esteades todos e todas moi ben, toca coidarse moito e ir aos poucos, todo isto pasará; todo sairá ben.
Saúdos desde a fiestra e moita forza!
PD: (Na copia da web que comparto coas familias inclúo sempre o meu correo electrónico e tamén un cartafol de GDrive onde poden subir fotos, inquedanzas, resultados ou variacións das propostas, etc.)
Tiña xa moitas ganas de achegar esta tarefa que reúne moitos factores moi interesantes: creatividade, tradición, música, lingua, poesía, rima, métrica, improvisación, colaboración... sona ben, non é?
Seguro que todos e todas escoitáchedes algunha vez falar da regueifa, unha regueifa é un desafío oral improvisado e en verso, algo que lembra moito ao que coñecen coma "batalla de galos". A súa orixe pérdese no tempo mais o certo é que hoxe en día non quedan moitos regueifeiros e regueifeiras e é aquí onde chega o encargo para o alumnado.
O proxecto que elaborei para a miña aula segue uns pasos para iniciar ao alumnado no coñecemento e creación da regueifa para transformarse en "salvadores/as da regueifa".
(Clic na imaxe se queres acceder ao proxecto)
Este proxecto é susceptible de ser adaptado, de xeito moi sinxelo, a contextos diversos (por exemplo, na área de lingua) máis eu desenvólvoo desde a clase de música e tamén a distintos niveis xa que ata os máis pequenos/as, cun pouco de entrenamento, poden crear unhas regueifas incríbles que vos deixen abraiados/as. Palabra.
Este ano, os meus heroes e heroínas da regueifa son os de 3º pero se entrades naweb do proxectodescubriredes que este se pode desenvolver noutros cursos con leves adaptacións que modulen o nivel de esixencia.
O proxecto comeza por explicar un pouco que é a regueifa, como se constrúe e cal é noso encargo.
Despois conta cunha serie de tarefas pensadas para "entrenar" as facultades regueifeiras comezando por facer unha escrita (non improvisada) nun tempo determinado, despois por crear unha listaxe de palabras que rimen (tamén nun tempo límite), etc.
No percorrido das tarefas o alumnado gaña axilidade e destrezas de improvisación, rima, exposición, etc. de xeito moi notable ata crear a regueifa grupal definitiva.
Veredes que a curva de aprendizaxe é moi pronunciada, a evolución é, en xeral, moi rápida ao ir realizando as actividades.
Por último, e non menos importante, os heróes e heroínas regueifeiros/as deben espallar a súa mensaxe, daráse difusión á gravación e tamén ás estrofas acompañadas dunha imaxe cada un deles/as debe crear e aportar para a posterior publicación nunha rede social.
O proxecto inclúe un apartado de coavaliación (no que o alumnado valora o traballo dos seus compañeiros/as) e avaliación a ter en conta, apartado ao que adoitamos acudir desde o inicio da tarefa para ter claro que se pide de nós, a que debemos prestar atención, etc.
E no futuro? Regueifamos polo nadal? pola paz? pola igualdade? polas letras?... os heróes e heroínas da regueifa non descansan!
O certo é que na clase é un éxito de motivación e interese, e observar a incríble mellora no uso da lingua, improvisación, rima... é moi gratificante así que agardo que o material vos guste ou interese!
Xa fixemos algunha outra tarefa relacionando distintos tipos de manifestacións artísticas coma esta que fai unha ligazón entre fotografía e música.
Hoxe achégovos unha serie de tarefas a traves desta web coas que pretendemos que o alumnado sexa quen de reflexionar sobre como relacionar a música coa escultura creando a súa exposición no museo da aula. Son unha serie de tarefas que implican reflexión, creación e traballo en equipo, puntos forttes que deberemos ter en conta e avaliar en todo o proceso.
(Podes acceder á web se fas clic na imaxe)
A primeira tarefa é moi sinxela, nela temos 5 imaxes de esculturas e 5 audios que os alumnos/as, de xeito individual, en equipos ou mesmo en gran grupo coma introducción, deben relacionar xustificando as súas seleccións. Se ben as músicas foron escollidas de xeito que as relacións son moi previsibles debemos ter en conta que calquera ligazón que eles/as creen estará ben se ven acompañada da súa xustificación persoal e iso será moi enriquecedor para o grupo. Tamén poden suxerir outras músicas, etc.
Nunha segunda parte a web indícanos que unha música chegou por sorpresa á nosa sala do museo sen ningunha escultura que a acompañe así que convertirémonos en "escultores/as a cegas". A actividade é tan sinxela como enriquecedora e divertida. O alumnado vendará os seus ollos e cada un/ha terá un anaco de arxila diante. Unha vez comece a música deberán escoitar con moita atención e pensar aquelo que lles suxire para ir dando forma ás súas esculturas. Unha vez rematadas deberán elaborar as tarxetas nas que poñan o título da obra e o autor/a.
A parte final divídese en dúas tarefas. Na primeira temos dous audios moi distintos e, por equipos, deberán conformar as esculturas vivintes para esas músicas. Esto quere dicir que eles/as, empregando os seus corpos, crearán unha figura estática para os audios. (Recordade sacar fotos de esta parte para a "exposición" e os portfolios!)
Finalmente propónsenos unha escultura moi chamativa para crearlle a nosa propia música. Poderemos empregar instrumentos da aula, efectos sonoros, instrumentos corporais, etc. Iremos axudando ao grupo con ideas coma "que son vos suxire esa cereixa brillante á fin da culler?" etc. Cando teñamos a obra rematada poderemos facer unha gravación.
O remate final é para que fagan unha reflexión escrita sobre todo o que vimos coas tarefas e tamén engadan aquelo que consideren oportuno así coma tamén se suxire que vaian incluíndo no seu portfolio datos e tamén reflexións de todas as partes da tarefa. Esto sirve tanto coma avaliación de parte do proceso coma para que eles vaian reflexionando sobre todo o que se está a tratar.
Son tarefas sinxelas e guiadas a través da web coas que despertar a curiosidade cara outras manifestacións artísticas, coñecer gustos e ideas do alumnado e desenvolver diversas habilidades e contidos artístico-musicais co motivador que ten crear un pequeno proxecto en equipo coma é a nosa sala de escultura e música do museo.
Agardo que vos guste, sexa útil e vos animedes a probalo nos vosos grupos!.
